Friday, December 2, 2016

बहुगुणी आलें In praise of Ginger


It is perhaps a sign of advancing years , that one starts appreciating the foundations (as it were)  of Indian cuisine, studded with "blue chip" members like Amla (Indian gooseberry) and Ginger, to name just a few.  The post previous to this was in praise of Amla , which lends itself physically to numerous avatars. Not to be outdone, this one is about Ginger.

My friend Preeti Deo, who lives in London, and has all the traditional Indian tools-of-the-trade operational in her kitchen, also has a food blogs  called  ISingCakes and More   and  Ruchira Videshini  posted this very simple and yummy recipe of ginger chutney, with ginger, cumin, salt and sugar,  personally ground by her on a traditional chutney stone (yes, in London) , which transforms into a sensational red on adding lemon juice.

This is a paen to Lady Ginger, who has been bestowed with such amazing properties.  The earlier paen was dedicated to Amla .

 First in the King's (Shivaji's) language, and then in the Queens's ....! 

(photographed by Preeti Deo)

कुलवृत्तांतात बघितलं,
तर झिंगीबेराची हे त्यांचे मूळपुरुष ,
भारतात उगम ,
आणि त्यानंतर ,
हळद, वेलची आणि गलंगल हे नातेवाईक .

हजारो वर्षांपासून (खरंच),
पचन सुधारायला,
शरीरातील सूज कमी करायला ,
पोटूशीच्या , बोट "लागणाऱयांच्या",
शस्त्रक्रियेनंतर होणाऱ्या , आणि
कर्करोगाच्या औषधाच्या सेवनाने होणारया
ओकार्या थोपवायला ,
स्नायू दुखणे कमी करायला ,
संधीवातातलया वेदना कमी करायला,
मधुमेहात सकाळची रक्तशर्करा कमी करायला,
अपचनाने ग्रासलेल्यांना वेदनांचे शमन करायला,
पाळीच्या वेळच्या ओटीपोटातल्या वेदनांपासून
मुक्ती द्यायला,
झालच तर,
रक्तातले मेद कमी करायला,
आणि म्हातारपणाच्या स्मृतीभ्रंशा सारखे प्रकार
दूर ठेवायला
हे कंद अविऱत कार्यरत आहे.

कोठल्याही वेळी बोलावल्यास
जणू "आले" म्हणत
न चुकता कोणाच्याही मदतीस येते
म्हणून "आले" हे नाव पडले असं म्हणतात....

आले.
स्वयंपाकात एक अविभाज्य घटक,
मिरच्या, कोथिंबीर, लसूण , लिंबू मंडळींची
अगदी बालपणीची पट्ट मैत्रीण ,
चहाच्या चहात्यांची पहिली पसंत ,
आणि थंडीच्या दिवसात सकाळी सकाळी
वडी मध्ये बसून,
सर्वांच्या तोंडाला आणलेली सुंदर चव .

अशीच एकदा पाट्यावर तिचा टाईमपास चालू ,
आणि अचानक शेजारी जिर्याची कुजबुज ;
मीठ साखरेने ऐकायला जवळ येणे
आणि कुणा एका राणीच्या देशातील प्रीतीने
वरवंट्याने सर्व एकजीव करणे,
आणि एका सुंदरश्या सटात बसवणे ...

हे सर्व आल्याला नवीनच होतं ,
आणि ती साभिवताली बघत हुरळून गेली.
एवढ्यात जणू तथास्तु म्हणत तिच्या डोक्यावर
लिंबाचा रसाचा अभिषेक,
आणि मग त्याच्याशी एकरूप होणे .

सगळे इतके पटापटा होत होते ,
कि तिला समजलेच नाही,
पण ती चक्क लाजली ,
आणि ती लाली सटात झळकली !

कल्पकंदा सारखे तिचे नेहमीचे जीवन ,
एका नवीनच उंचीवर पोचलं .... ओट्यावर !
Lady Ginger

The Family Tree
lists Zingyberaceae as the Root,
India as her land of birth,
and Turmeric, Cardamom and Galagal
as close relatives..

Working unflaggingly
since time immemorial towards,
clearing indigestion,
reducing internal inflamation,
stopping morning sickness,
and nausea post surgery and chemotherapy,
soothing muscle pain,
reducing athritic pain,
lowering fasting blood sugars,
relieving menstrual pain,
fighting blood cholesterol
and memory issues as in Alzheimers,
she gives of herself,
non-stop in healing mode.

She is so popular in the Life kitchens,
a childhood bosom pal
of the Chillies-coriander-garlic-lemon gang,
finding her comfort zone in teas,
and in her candy avatar
on cold winter mornings
clutching warm tea cups.

As is her wont,
a social gallivanting
on a traditional Chutney stone,
a sudden awareness that Cumin has arrived,
And salt and sugar itching to join.
A comprehensive grinding
and
romancing the Chutney Stone
by Lady Preeti in the Queen's Land,
followed by a residence in delicate bone China.

Excited, she looks around,
and suddenly gets as if annointed,
by drops of lemon juice,
as she opens her heart to it.
She doesnt realize,
but she is blushing a warm bright red,
at the lovely gesture.

A wish fufilling divine root,
a life, now having reached new heights......
on the kitchen counter ...

Wednesday, November 30, 2016

बहुरूपी आवळा .....


सध्या आवळ्याचा सीझन सुरु आहे, आणि ज्या एका अंगत-पंगत समूहाची मी फेसबुकवर मेम्बर आहे, त्या ग्रुप मध्ये आवळ्याच्या विविध पदार्थांबद्दल पोस्ट्स येत आहेत . आवळा सुपारी, आवळा लोणचे, मोरावळा, खारवलेला आवळा , वगैरे वगैरे .

हे सर्व वाचून आवळ्याबद्दल खरंच कौतुक वाटलं .  उत्कृष्ट पौष्टिक मूल्य तर आहेतच,  पण कितीतरी प्रकारनी  त्याच्यावर प्रक्रिया केल्या जाताताजातात आणि विवध पदार्थ बनतात .

इतके सर्व प्रकार बनवण्याचा माझा पिंड नाही; मला स्वतःला आवळा नुसताच मीठ लावून खायला आवडतो,  आणि मग त्यावर पाणी प्यायला आवडतं , कारण ते खूप मधुर लागतं ....

कविता करणं  कधी कधी जमतं ; अशीच ही  बहुरूपी आवळ्यावर  एक ......   

 

आवळ्यांचा सीझन सुरु झाला
कि अगदी एखादा सिनेमा बघितल्यासारखं वाटतं .

काही आवळे धुऊन पुसून अगदी
लगबगीने प्रेशर कुकर मध्ये जातात ,
आणि शिट्टयांच्या कल्लोळात
अचानक थोडे पारदर्शक होऊन बाहेर पडतात .
न शोभणाऱ्या बियाना चक्क बाहेरचा रस्ता दाखवला जातो,
आणि आवळे भगिनी
जातीने लोणच्याला हजर असतात.

कधी कधी तिखट न सोसणाऱ्या ,
किंवा केवळ फॅशन म्हणून तसे दाखवणाऱ्या ,
एका बरणीत बसून मिठाच्या पाण्यात
जाऊन बसतात ,
आणि मधून मधून
परदेशातल्या बीचेस वर करतात
तसे सूर्यस्नान करतात .

अश्या प्रकृती जपणार्या आवळ्यांमध्ये
काही जुन्या विचाराचे ,
डायबिटीसचा विचार धुडकावणारे पण असतात ,
आणि मग ते
साखरेच्या सुंदर पाकात मुरून
मोरावळा बनतात,
आणि औषधी म्हणून इकडे तिकडे प्रसिद्ध होतात .

काही हरहुन्नरी आवळे ,
आले, हळद आणि आंबेहळद मंडळीत रमतात ,
आणि मोहरीच्या डाळीत , कधी कधी व्हिनेगर मध्ये
उर्वरित आयुष्य घालवतात .

अनेक देश सेवेला वाहून घेतलेले आवळे ,
आपले अख्खे आयुष्य ,
इतर चौसष्ट औषधी वनस्पतींबरोबर घलवून ,
च्यवनप्राश बनतात , आणि अमर होतात .

काही वेळा आवळे अगदी खेळकर असतात ,
आणि अगदी तुकडे तुकडे होऊन
मीठ, आणि लिंबाचा रस लोशन सारखा लावून
उन्हात बसतात .
मानवांसारखे आवळे जगात फेर आणि लव्हली नसतं ,
आणि कडक, काळपट पण चवीला ग्रेट
अशी आवळा तुकडा सुपारी बनते.

पण आवळे म्हटलं कि प्रकार आलेच.
काही तारुण्याने रसरसलेले प्रकार ,
सगळ्याचा अगदी कीस काढतात.
अमुक एक पद्धतीतच उन्हात बसायचं,
वेडे वाकडे तुकडे नाही,
वेळो वेळी लिंबाचा रस वगैरे चा रतिभ चालूच,
हळूच नाजूक हाताने वर खाली करवून घेणे,
आणि पूर्ण कोरडे वाळल्यावर
एका छानश्या काचेच्या बरणीत विराजमान होणे.

अर्थात सर्वसाधारण जनता स्टाईल आवळे पण असतात
आणि ते अगदी स्वखुशीने स्वतः
चटण्या , रसम , इत्यादी मध्ये
हिरीरीने भाग घेतात .

पण एक आवळा असा पण असतो,
कि छोट्याशा हातांमध्ये बसून ,
तिखट मिठाच्या ताटलीतल्या पुडेत
मधून मधून पडण्यात ,
आणि दुधाच्या दातांनी चावून घेण्यात
स्वतःला धंन्य समजतो,
आणि आंबट तुरट म्हणून
डोळे बारीक करून जेव्हा एखाद्याच्या ओठावर
हसू दिसतं ,
तेव्हा तर आवळा कृतकृत्य होतो....

Sunday, November 27, 2016

भजी आणि डार्विनची गोष्ट .....


फेसबुक वर एक अंगत-पंगत नावाचा ग्रुप आहे , आणि त्यातल्या एका पुण्याच्या मैत्रिणीने , शिवांगी दातारने , एके   दिवशी विविध  प्रकारच्या भजी  करायचं ठरवलं . डाळीचं पीठ भिजवलं , आणि प्राथमिक तयारी केली . बटाट्याच्या पातळ चकत्या , तिखट-मीठ-मिरच्या-कोथिंबिरीच्या घोळक्यात , अश्रूपात करणारे कांदे , हादग्याची  फुलं , विड्याची पानं ,ओव्याची पानं , आणि शेवटी, एक दोन झणझणीत मिरच्या !  

मग सर्वांनचा फोटो काढला . सर्व पदार्थाना कदाचित कळाले नसेल, कि आपला हा आयुष्यातला शेवटचा फोटो असेल

दिसायला सर्व फार छान , पण थोड्याच वेळात ह्या सर्वांचं काय होणार आहे , हे त्यांना तरी माहित असेल का , असा प्रश्न माझ्या मनात आला . हे सर्व , बीजापासून मोठे होणारे , जो वर झाडाशी निगडित आहेत ,  तो वर जिवंत असलेले प्रकार आहेत . त्यांच्या पण जगात जन्म होतात, आयुष्य असतात आणि मृत्यू होतो.


मग सुचली त्यावर एक कविता .   त्यांच्या बाजूनी जग कसे आहे , याचा एक अंदाज घेऊन .




(खालील फोटो स्वतः शिवांगी दातार ह्यांनी काढलेला आहे . त्यांच्या परवानगीने तो येथे वापरात आहे. )



कोणी अंधारातून प्रकाशाकडे झेप घेऊन ,
तडक एका टोपलीत ,
आणि मग आयुष्यातील ह्या क्षणाबद्दल कुजबुज,
आणि कुणा एका ओट्यावर विश्रांती .
पलीकडे एका वेलावर डुलणारी विड्याची पाने
अचानक ताटात ओव्याच्या पानांना बघून
आचंबित ;
ज्येष्ठ नागरिक आणि बच्चा कंपनी एकत्र ठेवले
ह्याचा अर्थ आज काहीतरी अघटित घडणार .
मग तेवढ्यात एका तसराळ्यात मलूल पडलेली हादग्याची फुले.

डार्विन च्या सिद्धांताचे चालते बोलते उदहारण .
मानवाचे स्वतःपेक्षा कमी शक्तिमान व्यक्तींवरचे वर्चस्व ...

आणि मग येते तेलपरीक्षा .

बटाटे अगदी चकत्या होऊन पडतात ,
आणि कांदे अगदी तुकडे होऊन
चक्क तिखट मिठात बसून रडतात ;
मग उगी उगी म्हणत बेसनाचे आगमन ,
आणि कांद्याला जवळ घेऊन बसणं .
आपल्या आयुष्यात काय वाढून ठेवलाय
ह्याचा विचार करत बाकीचे गुंग.

बेसनाचा गुठळ्या मुक्त , तिखटमीठ घातलेल्या ,
पाण्यात वावर,
आणि जणू काही
मोठ्याने , आयुष्याच्या शेवटी कसे वागावे ,
ह्याचे उदाहरण द्यावे ,
अशा पद्धतीने ,
बटाट्याचा कापानने दाखवलेले कृती ;
गरम तेलात , बेसनाच्या आवरणात बुडणे,
आणि रंग बदलून, शिजून,
झाऱ्याची मदत घेऊन बाहेर
आपला श्वास पकडत स्वस्थ बसणे .
कांदे लोकांची शेवटची धडपड ,
आणि बेसनाचे आवरण असून विवध
आकारात बाहेर येणे.
मोठमोठ्या लोकांचे असे होतंय
तर आपलं काय ,
असा एकीकडे डोक्यात विचार नि दुसरी कडे
बेसनात बुडवून तेलात पदार्पण ,
अशी पानाफुलांची परिस्थिती ;
रागावून, थोडेसे का होईना , पण फुलून जाणे
एवढेच जमलं .

एकीकडे एक शेलाटी हिरवी मिरची
हे सर्व बघत होती,
आणि कुणा एकीने तिलाही बेसनात बुडवून
तेलात सोडले .

काय आहे,
तरुण मंडळींची डोकी जरा लवकरच गरम होतात .

वाट बघून सर्व असह्य झाल्यावर एका एकी
ती मिरची मोठा आवाज करत फुटली,
जणू सर्वांच्या वतीने तिने नोंदवलेला निषेध .

आणि मग झाऱ्याला धरून बाहेर येताना तिने ऐकलेले
एका आईचे शब्द .
"अग जरा जपून , डोळ्यात उडेल हो !" ....

अनादी काळा पासून, भाजी-पाना-फुलांचे
आज पर्यंत चालत आलेले
केवळ त्यागाने भरलेले आयुष्य.

कोणी कधी मिरचीच्या सन्मानार्थ
पुतळा उभारलेला ऐकलंय ?
हादग्याच्या फुलांच्या सन्मानार्थ बनवलेली
बाग बघितलीये ?
बटाट्याच्या नावाचा जलतरण तलाव बघितलाय?

नाही ?
कारण हे सर्व निष्काम कर्म करतात
आणि काहीही फळाची अपेक्षा न ठेवता
आयुष्याच्या शेवटी आपली आहुती देतात .

एकेकाचे प्रारब्ध, एकेकाचे आयुष्य .
बरेच काही शिकवून जातं

Saturday, November 19, 2016

HRH Lady Bhat


People are always posting what may be called "smart answers" on facebook. One such that was posted by a friend , which intrigued me, was as below .

"Dont let anyone treat you like Upma, You are a Biryani .!"


I know Upmas, and certainly, Biryani.  One is a very conservative preparation of Cream of Wheat/Rice (Rawa), not usually  spicy, but  very delicious and nutritious .  The other , Biryani, can range from one which is very finely flavoured with spices , to something with spices that shine through the rice, overpowering the veggies contained in the preparation.

Very clearly, calling people Upma and Biryani , raises many questions.  One claims a connection with the South (of India) , and the other , an affiliation to the North (of India) ,  although Hyderabad in the South does stand out as a Biryani loyalist.

This calls for a lesson in Rice.  Unadorned Rice, called Bhat, and its personality . Observed across families, across meals, particularly in Central India, and Maharashtra.  

As for allowing anyone to call you names,  you should be honored to be called just Bhat..... 



Lady Bhaat,
Supreme Commander of Biryanees,
Protector of the Realm of Meals,
Countess of Pressure-Cookers,
Consort of Risottos,
Princess of Taats,
Defender of Pulavs,
Colonel-in-Chief of The Metkut Guards,
is actually a simple soul.
She mixes when she has to,
with heavy spicy subjects,
and vegetables
like, at the Masala Garden Parties,
as she alternates
meeting with simple and masala types.

Occasionally,
plays second fiddle to
the Dowager Milk Queen-Mother,
Commander of the Order of Kheer,
but always insists on
Almond and Pista ladies-in-waiting.

But she really comes into her own,
when faced
with a golden pouring ghee,
a spray of lemon and salt,
and the arrival of Lord Waran,
with his pickles-in-waiting.

Perhaps,
also when Deep in confabulation
with a cool Dahi ,
aided by
a sizzling show of strength
bu Mustard kadhipatta types.

Occasionally ,
as is her wont,
trying to be democratic,
and mixing with her sweet
saffron, coconut, sugar and jaggery subjects
on special royal occasions.

They say her children,
Prince Biryani and Prince Upma
next in Line ,
may rule
when she abdicates.

But they probably don't know that
A Bhat, an Ambemohore to boot,
simply never abdicates....

HRH Lady Bhat


People are always posting what may be called "smart answers" on facebook. One such that was posted by a friend , which intrigued me, was as below .

I know Upmas, and certainly, Biryani.  One is a very conservative preparation of Cream of Wheat/Rice (Rawa), not usually  spicy, but  very delicious and nutritious .  The other , Biryani, can range from one which is very finely flavoured with spices , to something with spices that shine through the rice, overpowering the veggies contained in the preparation.

Very clearly, calling people Upma and Biryani , raises many questions.  One claims a connection with the South (of India) , and the other , an affiliation to the North (of India) ,  although Hyderabad in the South does stand out as a Biryani loyalist.

This calls for a lesson in Rice.  Unadorned Rice, called Bhat, and its personality . Observed across families, across meals, particularly in Central India, and Maharashtra.  

As for allowing anyone to call you names,  you should be honored to be called just Bhat..... 



Lady Bhaat,
Supreme Commander of Biryanees,
Protector of the Realm of Meals,
Countess of Pressure-Cookers,
Consort of Risottos,
Princess of Taats,
Defender of Pulavs,
Colonel-in-Chief of The Metkut Guards,
is actually a simple soul.
She mixes when she has to,
with heavy spicy subjects,
and vegetables
like, at the Masala Garden Parties,
as she alternates
meeting with simple and masala types.

Occasionally,
plays second fiddle to
the Dowager Milk Queen-Mother,
Commander of the Order of Kheer,
but always insists on
Almond and Pista ladies-in-waiting.

But she really comes into her own,
when faced
with a golden pouring ghee,
a spray of lemon and salt,
and the arrival of Lord Waran,
with his pickles-in-waiting.

Perhaps,
also when Deep in confabulation
with a cool Dahi ,
aided by
a sizzling show of strength
bu Mustard kadhipatta types.

Occasionally ,
as is her wont,
trying to be democratic,
and mixing with her sweet
saffron, coconut, sugar and jaggery subjects
on special royal occasions.

They say her children,
Prince Biryani and Prince Upma
next in Line ,
may rule
when she abdicates.

But they probably don't know that
A Bhat, an Ambemohore to boot,
simply never abdicates....

Saturday, October 22, 2016

पोळीचा लाडू !


फेसबूक वर  "अंगत पंगत " नावाचा एक ग्रुप आहे .  त्यात महाराष्ट्राच्या स्वयंपाक व  सांस्कृतिक  परंपरांविषयी पोस्ट्स होत असतात . सणासुदीच्या आगमनानिमित्त  विवध फराळ पदार्थांची तर रेलचेल  असतेच , पण मग कधी कधी  उरलेल्या पोळ्यांमधून केलेला गूळ, खोबरं , तूप , वेलची, इ इ  घालून केलेला पोळीचा लाडू सगळ्यांना आपल्या लहानपणीच्या दिवसात घेऊन जातो, आणि कुठल्याही फराळाच्या लाडूंपेक्षा मधुरच लागतो. 

माझी मैत्रीण शर्वरी खटावकर , हिने उरलेल्या पोळ्यातून असेच स्वादिष्ट पोळीचे लाडू केले,   आणि त्यांचे एका सुंदर डिश मधले अतिशय मोहक असे पोर्ट्रेट  क्लिक करून फेसबुक वर पोस्ट केले .

मला  ६० वर्षांपूर्वी , पुण्याला सदाशिव पेठेतल्या शांताबाई गोखल्यांच्या बालकमंदिरात जाताना नेलेल्या काडीच्या डब्यातले पोळीचे लाडू आठवले.  आणि त्यांची चव हि क्षणभर रेंगाळली .  

आणि मग पोळीचे आयुष्य कसे असेल असे मनात आले. 

आणि कविता झाली ...... 

 

परातीत गेलेले बालपण ,
पिठी च्या संग घालवलेले क्षण,
लाटण्याच्या देखरेखीखाली मोठे होणे ,

आणि मग जणू काही परीक्षा :
आयुष्यातले चटके, आयुष्यातले फुलणे ,
आणि मग साजूक तुपाने
"उगी उगी , झालच हं !" म्हणत समजावणे .

​बर्गर पिझ्झा च्या योगात
तिचा वानप्रस्थाश्रम लवकर ,
आणि मग दिवसाच्या शेवटी
एका पोळीच्या डब्यात
किंवा कॅसरोल डब्यात
नशिबात काय येणार याचा विचार करत
स्वस्थ पडून राहणे.

मग एकाएकी ,
तुकडे होऊन मिक्सर मध्ये पडणे ,
तूप, गूळ, खोबरे मंडळींबरोबर हिंडणे फिरणे,
आणि गच्च मैत्रीत
लाडू म्हणून
शर्वरी आणि आजोबांच्या कौतुकात
उर्वरित आयुष्य अनुभवणे.

कसं असतं ,
लहानपणापासून शेवटपर्यंत
लहान थोरांच्या साठी आयुष्य वेचणारे
फार कमी दिसतात,
आणि पोळी तर तिच्या वानप्रस्थाश्रमात
स्वतःचे तुकडे तुकडे करून
सर्वांना आनंद देऊन
अमर होते .....

Monday, October 3, 2016

What a Good Earth !


My friend Amit Amembal, maintains a veritable garden in his balcony , and often posts photographs of brilliant blossoms and flowers and cactus arrangements . He recently posted this photograph .

"What is so special?" you may ask .   

What is special is that we are now celebrating the festival of  Navratri .  One of the older rituals associated with this festival is the sowing of "Navdhanya" or nine pulses on the first day , and celebrating their  sprouting  every day , as the different shoots come out .   The Navdhanyas are also associated with worshipping the nine planets , with each grain associated with a particular planet.

This photograph is a very evocative image of growth , diversity , and nurturing.

And clearly , has a message ....


 
Fluttering baby greens
umbilically
connected to Mother Earth,
imbibing every
nutritious, virtuous, kind gene,
the ability to co-exist
with green children of other mothers,
all powered
by a brilliant morning sun.

When will we learn ?

Sunday, October 2, 2016

Ms Kakdi Dhondas-Tausali : a biography


My friend Shakti Salgaonkar-Yezdani  had the good fortune to eat a native traditional Malwani dish called Dhondas in Kokan.  A sweet dish prepared from  cucumber, rice rawa, jaggery  and coconut, all available in plenty in the coastal areas, , she had this dish, steamed and then lightly shallow fried in home made ghee.

She posted this photograph possibly just before devouring the goodies.

It falls to us proletarian folks, to simply look at photos,  salivate, and hope that there is some Dhondas in our future.

In the meanwhile, turns out that this dish is also called Tausali in Goa. Never mind. For those who might want to know the antecedents of Ms Kakdi Dhondas-Tausali , here goes : 



एक शेलाटी बांध्याची ,
हिरवीगार काकडी ,
​अस्वस्थ, दुःखी ,
आणि
रवे रावांची आठवण काढत,
विचार करून , सगळ्याच कीस काढून
झालेला अश्रुपात .

कोणाचेही दुःख न बघवणारे
गूळ आबा , आणि खोबरे आजी ,
तिचा मूक आक्रोश बघून हेलावून गेले,
आणि समजूत काढायला आले .
साजूक तुपाला निरोप गेले,
तांदुळाच्या रव्याला भाजून समज दिली गेली ,
आणि एका बाजूला
स्वतःच्याच विचारत मुरलेली काकडी ,
त्याला बघताच आनंदली .

नेहमीची इलायची , काजू बदाम मंडळी ,
मागे मागे येऊन त्यांना मिळाली ,
आणि "मी पण", "मी पण" म्हणत
चीणभर मीठ पण येऊन थडकले.

"आयुष्यात नुसती धावपळ चालत नाही ,
थोडा वेळ स्वस्थ बसलं , तर सगळं कसं
नीट जमून येतं "
ह्या खोबरे आजींच्या सूचनेला गूळ आजोबांचा दुजोरा ,
आणि मग
एका ताटलीत बसून
सर्वांनचा वाफेतून मने स्वच्छ करणारा प्रवास .

मग मनं थंड होणे ,
सर्वांचे एकत्र राहणे ,
आणि कौतुकाने कधीतरी
एखादा आनंदी तुकडा
एका आईने आपल्या माहेरवाशिणीला
"घे ग ! आमच्या पद्धतीचा केक !
असं म्हणून खाऊ घालणे .

आणि एका तसराळ्यातील नुकतीच आलेली काकडी
हे सर्व बघून
अगदी हुरळून गेली ....

Friday, September 30, 2016

पेहचान कौन ?


 "अंगत-पंगत" ह्या फेसबुक वरच्या ग्रुप मधील माझ्या एका मैत्रिणीने , शुभदा थोरात , हिने  एक नवीन पदार्थ बनवला .  वयाने माझ्या वयाच्या (६०+)  आसपास , आणि त्यामुळे तळातळी,  चणा डाळ वगैरे पासून जरा दूर राहण्याचा प्रयत्न .  

 तिच्याच शब्दात ....:  
 
"खरं तर करायची होती ओली शेव. पण साठीनंतर नुसत्या चणाडाळीचे पदार्थ खायला घाबरते. शिवाय फक्त प्रथिनं मिळतील. म्हणून त्याला धान्याची जोड द्यायचं ठरवलं. बेसन आणि तांदूळपीठ यात हळद, तिखट, मीठ, ओवा, हिंग, जिरेपूड घालून इडलीपात्रात सोऱ्यातून शेव पाडून ती वाफवली. तिच्यावर थोडी इडली पोडी पसरवून साजूक तुपात राई, जिरं, कढीपत्ता याची फोडणी दिली. आता झालाय तो पदार्थ ओली शेव आणि इडीअप्पम् यांच्या अधलामधला. नाव तुम्हीच ठेवा. ):"

 बायकांनी अनेक नवे सुचवली .  मला फक्त  कविता सुचली .....        :-)

बाहेर मुसळधार सरी ,
तुडुंब भरलेले नाले ,
आणि
कांदे, बटाटे , ओव्याची पाने. पालक,
वांगे, घोसाळं ,
सगळे अगदी
हात धुऊन , हट्टाने
"चल न, चल न आम्हाला घेऊन, ,
कढईतल्या "ऑईल वर्ल्डमध्ये "
असे म्हणत बेसनाबाईच्या मागे .

पण उगाच नाही तिला
राष्ट्रपतींचा "शाश्वत स्वयंपाक"
पुरस्कार मिळाला ...

पंचपाळ्यातल्या मसाल्याला
बोलावणे,
त्यांच्या मागेमागे कुतुहलाने
तांदूळ पिठीने डोकावणे ,
आणि पावसात चिंब भिजून
एका कोकण रेल्वेबोगद्यातून बाहेर आल्यासारखे
सोऱ्यातून शेव रुपी बाहेर पडणे .

सर्व कांदे , बटाटे इत्यादी
मोठाले गोल 'आ' वासून थक्क ,
आणि
"बोगद्यात काय होते कोण जाणे..."
असा विचार येताच ,
तिचा इडलीपात्रात
"पोडी स्क्रब " च फेशिअल करण्याचा निर्णय.

वाफेने शुचिर्भूत बेसनाबाई ,
बाहेर येताच ,
"अय्यो, ते कांदे बटाटे लोक खोट बोलले,
आम्हाला वाटलं तुम्ही येणार नाही .. ! "
अस म्हणत
तडतडून सलामी देणारे
राई, जिरे आणि कढीपत्ता पोलीस...

बेसनाबाई स्वतःतच गोल गुरफटून
आपल्याच स्वप्नात रमून गेली .

तिला माहीत न्हवतं ,
की श्री व सौ ऍपल-डाळिंबे
तिला बघायला आले होते ,
आणि बेहद्द खुश होते !

Thursday, September 22, 2016

Skeletal Petitions .....


My friend Dr Nutsure Satwik posted this .  A  classic example of how different people perceive a given visual differently.  

He wanted to convey that this pose was a classic pose of someone waiting for an answer . And that , at the end of life, this was all that remained , the exact weight of a person , plus , as he says about 500 gms of carbon element.  Everything else, the ego, the power et al, simply evaporates into nothingness .

Not being a medical person, my immediate impression was about how young the person was, how bare everything was , and how despite it all , there was a sense of unanswered questions that the skeleton had.  The skeleton had an expression , if such a thing is possible, and the words just poured out of my keyboard. 

Perhaps it was Nirbhaya and Delhi, and the thought process happened in Hindi...




जाने वोह कैसी आँखें थी ,
जिन्होंने वह डाकुओंको देखा
जिन्होंने मेरी अबोधता और बचपन लूटा। ..
जाने वह कैसा नाक था ,
जिसे बुराई की अमङ्गल बदबू आयी. ..
जाने वह कैसा मुँह था ,
जिससे भरवाए दुपट्टे के कारण
आवाज़ निकल नहीं पाया।

मै बैठी हूँ ,
बिना हृदयी , बिना श्वास , बिना पानी ,
हताश विचारमग्न ,
और रोज जो लड़कियों के साथ हो रहा है
वह देख कर सोचती हूँ,
"हे भगवान् , मुझे एक दो हड्डियां कम दे,
लेकिन कौमार्य लूटने वाले डाकुओंका
आतेही गला काट सके ,
ऐसा कुछ शरीर का अंग दे। ..."

काश, आप मेरे जैसे हड्डी सम्पन्न शक्स को
फिर ऐसे यहां बैठे हुए नहीं देखेंगे ....