Tuesday, January 10, 2017

पोळी गुळाची......


संक्रांतीचे वेध लागले की तिळाचे लाडू , वड्या , हलवा , व गुळाच्या पोळ्या डोळ्यासमोर येतात . फेसबुक वरच्या अंगत-पंगत  नावाच्या ग्रुपमध्ये आज सकाळी सकाळी दिसलेली एक पोस्ट. 

विशाखा पर्वते ह्या माझ्या एका मैत्रिणीने नुकत्याच केलेल्या गुळाच्या पोळीचा , तुपासह फोटो घातला आणि तो कडकपणा, ते सुंदर वितळलेल्या  गुळाचे डाग , आणि दिमाखाने मध्ध्यावर आसनस्थ साजूक तूप ,  बघून राहवलं नाही . 

डोळ्यासमोरून जणू कणकेचे  वर्षभराचे  वेळापत्रक हळू हळू सरत गेले , आणि एक कविता झाली

(गुळाच्या पोळीचा फोटो , विशाखा पर्वते यांच्या परवानगीने वापरला आहे.)  



भाद्रपद ते पौष ,
कणिक आणि मैदा मंडळी अगदी झोकात असतात .
मनास येईल तेव्हडा मसाज,

गरम मोहन ,
कधी कातण्याने आकार,
कधी गोल करून तळणे ,
कधी मोदकासारखं भरण्याची सवय सुटत नाही ,
आणि पुरणवगैरे मंडळींची रेलचेल.

नवीन वर्ष आणि संक्रांत येते ,
आणि
आणि ह्याच कणिक-मैदा लोकांना
एकदम आरोग्यदायी जीवनशैली आठवते ..

किसून किसून दमलेला गूळ ,
गरम तेलात फिरून फिरून घाम काढणारा बेसन ,
तडतड उडून तडकणारे
पण शेवटी अगदी पूड होऊन शरण येणारे तीळ,
आणि ह्या सर्वांच्या साठी
कौतुकाने येऊन पडणारी जायफळाची पूड;
सर्वांनी एकत्र येऊन , गुळात एकजीव होऊन ,
घट्ट डब्यात विचारात बसणे .

एरवी गोल होऊन
वक्र पृष्ठभाग गुंडाळून घ्यायची सवय असलेली कणीक,
अचानक दोन चपट्या गोल लाटयात
गुळाला सांभाळते ,
आणि लाटण्याने, हळुवारपणे शिकवून मोठे करते .
अशी हि प्रौढ गुळपोळी ,
जणू तव्या वर गरम परिस्थिती सामना करून
एखाद दोन व्रण दाखवत ,
आणि तरी सुद्धा ताठ कण्याने बाहेरच्या जगात येते.

आयष्यात हि असेच असते .

कधी ओंजारून गोंजारून,
सर्वांना एकत्र करून काम करणे,
आणि कधी
जरा स्वतःला आणि दुसर्याला
चांगली शिस्त लावून,
यशाचा झेंडा रोवणे.

बघा ना .

आपल्याला अजून पटत नाही ,
पण पोळ्यांना कधीच समजलंय .....

Monday, January 9, 2017

एका खाकऱ्याची गोष्ट ... The Khaakra Philosophy....


My FB friend  Shivangi Datar, made these excellent Khaakras from leftover chapaties or Polis. She posted this amazing photo, making me wonder how perfectly matched the khaakraas and the basket were, and what an amazing pair they  made.

Then folks started writing in about having these with salt, masalas, and chilly powder, and butter and ghee ,  and Shivangi herself mentioned dunking them in a raita of curds, tomatoes and cucumber.

I cannot enjoy these , in a virtual world.

All I can do is honor them with poetry , first in the Chhatrapatis's language, and then in the Queen's...



टेबलाच्या मध्यभागी ठेवलेला
पोळ्यांचा कॅसरोल डब्बा.

इतकी महत्वाची जागा ,
आणि भाजी, आमटी, कोशिंबीर, आणि श्रीखंड,
यांच्या घरी येणे जाणे ,
त्यामुळे पोळ्या अगदी टेचात .

मग अचानक खुर्च्या सरकावल्याचे आवाज,
दूर जाणारे आवाज,
आणि सहा पोळ्यांना झालेले अतीव दुःख .

हळू हळू भात, भाजी, आमटी, लोक शीत पेटीत
आणि पोळ्यांचा सर्वात कठीण काळ
कॅसरोल कोठडीत एकांतवासाची शिक्षा....

कुठेतरी देव असतो ,
आणि कुठेतरी शिवांगी असते.

रुसलेल्या पोळ्यांना एकावर एक ठेऊन,
गरम कोरड्या तव्यावर
मऊ कापड हातात घेऊन
दाबून फिरवत ,
तिने "उगी उगी " म्हणत पटपट फिरवणे.
एकेकीला पालटून पुन्हा फिरवून समजूत काढणे.

थोडेसे डाग तर पडतात ,
पण जसं टी. व्ही वर म्हणतात,
"दाग अच्छे है" ,
आणि एक एक पोळी ,
कडक अटेंशनमध्ये सोनेरी कडा दाखवत
एका सुंदर टोपलीत येऊन
आसनस्थ.

आता आयुष्यात
तिखट-मीठ, लोणी, मसाले, सैंधव, तूप,
असे सालंकृत सजून वावरणे ,
मधूनच न राहवून
अमृततुल्य चहाच्या कपाने जवळ येणे ,
आणि कधी कधी
सगळ्याच घडामोडी गरम व्हायला लागल्या ,
कि धावून
काकडी टोमॅटो नि सजलेल्या दह्यात बुडवून
चित्त गार करणे.

पोळी तशी विचारवंत,
आणि आपल्या प्रारब्धाचा विचार करणारी .

आपण ठरवतो काय आणि होतं काय !
आणि आपण त्यातच सुख मानून ,
नवीन आयुष्याला सामोरं जायचं असतं ...

कधी कधी वाटतं ,
पोळी कडून आपल्याला शकिण्यासारखं किती असतं !

The chapati casserole box
supreme at the centre of the table.

On backslapping and visiting terms
with the
Bhajis, Amtis, Koshimbirs and Shrikhand,
the Polis move amongst all
with  great importance.

And then,
the sudden noise of chairs scraping,
footsteps going away,
and the six of them that are left
almost in a sad depression.

The Bhat, Bhajis, Amtis and others
retiring to the fridge,
and they are left,
although together,
in an almost solitary confinement.

But there is a God
and yes, there is a Shivangi...

She piles them up,
roasting the one at the bottom,
on a hot dry griddle,
comforting it and pressing it,
moving it around,
with a soft cotton cloth,
and gets each of  them done.

A few black spots
here and there,
but totally unconcerned,
flaunting their golden edges,
they sit stiffly,
at attention,
resplendent in a lovely basket.

Life is now all about
being showered with spices,
slathered in butter,
and preening as the cup of tea
surreptitiously steals a look;
then perhaps,
if things get hot,
a cooling dip
in a bowl of curds
adorned with tomato and cucumber .

The erstwhile Chapati or Poli,
now an upright Khaakra
a leading light
of the Snacks Community,
is actually philosophical.

What we plan,
and what our future actually holds
maybe so different;
and ours is
only to face it
and continue to do
the best we can,
cheerfully.

Hearing this Khaakrra Philosophy,
there is so much for us humans,
to  learn ,
isn't there ?


Sunday, December 18, 2016

The Contemplations of Bozo ...


Mumbai's first Blogger Dog, Bozo Amembal, is back , after a longish layover.  Old age does that to you sometimes. It is not that he was unwell, but he was just enjoying himself in peace, doing nothing important.

He is aware of the happenings in the country. He listens to people talk at home. He even reads the paper , by leaning over someone, putting his front feet on the sofa back. He watches TV, and sometimes he simply turns away his head, because what he is seeing is nothing new.

He tends to be a thinker in his old age; and sometimes he disapproves of what he sees, day-in and day out, currently, on TV.

His mentor and chronicler of his Life and Times, Deepak , caught him in one of his contemplative moods.....



So much to think and mull over.

I too love my treats,
I love to hide
and hoard them,
and enjoy them openly over a
period of time;
Occasionally someone in the house
will find them,
and notice
that much of the stuff has been chewed away
that they are now useless,
and throw them away.

I always think about it.

Whether
I should be hiding anything at all.

I certainly don't shout
and bark about it,
and go complaining endlessly
in the living room.

I also don't bark and
drown Deepak's words
when he tries explaining to me.

I suppose
Lassie of Carter Road
and my younger friends
don't think that way
and keep fighting
just to win.

In my old age,
I observe things around me
a lot,
including television;
and I certainly
learn a lot
about what NOT to be and do..

As these bipeds say.
"I am like that only...."


Friday, December 2, 2016

बहुगुणी आलें In praise of Ginger


It is perhaps a sign of advancing years , that one starts appreciating the foundations (as it were)  of Indian cuisine, studded with "blue chip" members like Amla (Indian gooseberry) and Ginger, to name just a few.  The post previous to this was in praise of Amla , which lends itself physically to numerous avatars. Not to be outdone, this one is about Ginger.

My friend Preeti Deo, who lives in London, and has all the traditional Indian tools-of-the-trade operational in her kitchen, also has a food blogs  called  ISingCakes and More   and  Ruchira Videshini  posted this very simple and yummy recipe of ginger chutney, with ginger, cumin, salt and sugar,  personally ground by her on a traditional chutney stone (yes, in London) , which transforms into a sensational red on adding lemon juice.

This is a paen to Lady Ginger, who has been bestowed with such amazing properties.  The earlier paen was dedicated to Amla .

 First in the King's (Shivaji's) language, and then in the Queens's ....! 

(photographed by Preeti Deo)

कुलवृत्तांतात बघितलं,
तर झिंगीबेराची हे त्यांचे मूळपुरुष ,
भारतात उगम ,
आणि त्यानंतर ,
हळद, वेलची आणि गलंगल हे नातेवाईक .

हजारो वर्षांपासून (खरंच),
पचन सुधारायला,
शरीरातील सूज कमी करायला ,
पोटूशीच्या , बोट "लागणाऱयांच्या",
शस्त्रक्रियेनंतर होणाऱ्या , आणि
कर्करोगाच्या औषधाच्या सेवनाने होणारया
ओकार्या थोपवायला ,
स्नायू दुखणे कमी करायला ,
संधीवातातलया वेदना कमी करायला,
मधुमेहात सकाळची रक्तशर्करा कमी करायला,
अपचनाने ग्रासलेल्यांना वेदनांचे शमन करायला,
पाळीच्या वेळच्या ओटीपोटातल्या वेदनांपासून
मुक्ती द्यायला,
झालच तर,
रक्तातले मेद कमी करायला,
आणि म्हातारपणाच्या स्मृतीभ्रंशा सारखे प्रकार
दूर ठेवायला
हे कंद अविऱत कार्यरत आहे.

कोठल्याही वेळी बोलावल्यास
जणू "आले" म्हणत
न चुकता कोणाच्याही मदतीस येते
म्हणून "आले" हे नाव पडले असं म्हणतात....

आले.
स्वयंपाकात एक अविभाज्य घटक,
मिरच्या, कोथिंबीर, लसूण , लिंबू मंडळींची
अगदी बालपणीची पट्ट मैत्रीण ,
चहाच्या चहात्यांची पहिली पसंत ,
आणि थंडीच्या दिवसात सकाळी सकाळी
वडी मध्ये बसून,
सर्वांच्या तोंडाला आणलेली सुंदर चव .

अशीच एकदा पाट्यावर तिचा टाईमपास चालू ,
आणि अचानक शेजारी जिर्याची कुजबुज ;
मीठ साखरेने ऐकायला जवळ येणे
आणि कुणा एका राणीच्या देशातील प्रीतीने
वरवंट्याने सर्व एकजीव करणे,
आणि एका सुंदरश्या सटात बसवणे ...

हे सर्व आल्याला नवीनच होतं ,
आणि ती साभिवताली बघत हुरळून गेली.
एवढ्यात जणू तथास्तु म्हणत तिच्या डोक्यावर
लिंबाचा रसाचा अभिषेक,
आणि मग त्याच्याशी एकरूप होणे .

सगळे इतके पटापटा होत होते ,
कि तिला समजलेच नाही,
पण ती चक्क लाजली ,
आणि ती लाली सटात झळकली !

कल्पकंदा सारखे तिचे नेहमीचे जीवन ,
एका नवीनच उंचीवर पोचलं .... ओट्यावर !
Lady Ginger

The Family Tree
lists Zingyberaceae as the Root,
India as her land of birth,
and Turmeric, Cardamom and Galagal
as close relatives..

Working unflaggingly
since time immemorial towards,
clearing indigestion,
reducing internal inflamation,
stopping morning sickness,
and nausea post surgery and chemotherapy,
soothing muscle pain,
reducing athritic pain,
lowering fasting blood sugars,
relieving menstrual pain,
fighting blood cholesterol
and memory issues as in Alzheimers,
she gives of herself,
non-stop in healing mode.

She is so popular in the Life kitchens,
a childhood bosom pal
of the Chillies-coriander-garlic-lemon gang,
finding her comfort zone in teas,
and in her candy avatar
on cold winter mornings
clutching warm tea cups.

As is her wont,
a social gallivanting
on a traditional Chutney stone,
a sudden awareness that Cumin has arrived,
And salt and sugar itching to join.
A comprehensive grinding
and
romancing the Chutney Stone
by Lady Preeti in the Queen's Land,
followed by a residence in delicate bone China.

Excited, she looks around,
and suddenly gets as if annointed,
by drops of lemon juice,
as she opens her heart to it.
She doesnt realize,
but she is blushing a warm bright red,
at the lovely gesture.

A wish fufilling divine root,
a life, now having reached new heights......
on the kitchen counter ...

Wednesday, November 30, 2016

बहुरूपी आवळा .....


सध्या आवळ्याचा सीझन सुरु आहे, आणि ज्या एका अंगत-पंगत समूहाची मी फेसबुकवर मेम्बर आहे, त्या ग्रुप मध्ये आवळ्याच्या विविध पदार्थांबद्दल पोस्ट्स येत आहेत . आवळा सुपारी, आवळा लोणचे, मोरावळा, खारवलेला आवळा , वगैरे वगैरे .

हे सर्व वाचून आवळ्याबद्दल खरंच कौतुक वाटलं .  उत्कृष्ट पौष्टिक मूल्य तर आहेतच,  पण कितीतरी प्रकारनी  त्याच्यावर प्रक्रिया केल्या जाताताजातात आणि विवध पदार्थ बनतात .

इतके सर्व प्रकार बनवण्याचा माझा पिंड नाही; मला स्वतःला आवळा नुसताच मीठ लावून खायला आवडतो,  आणि मग त्यावर पाणी प्यायला आवडतं , कारण ते खूप मधुर लागतं ....

कविता करणं  कधी कधी जमतं ; अशीच ही  बहुरूपी आवळ्यावर  एक ......   

 

आवळ्यांचा सीझन सुरु झाला
कि अगदी एखादा सिनेमा बघितल्यासारखं वाटतं .

काही आवळे धुऊन पुसून अगदी
लगबगीने प्रेशर कुकर मध्ये जातात ,
आणि शिट्टयांच्या कल्लोळात
अचानक थोडे पारदर्शक होऊन बाहेर पडतात .
न शोभणाऱ्या बियाना चक्क बाहेरचा रस्ता दाखवला जातो,
आणि आवळे भगिनी
जातीने लोणच्याला हजर असतात.

कधी कधी तिखट न सोसणाऱ्या ,
किंवा केवळ फॅशन म्हणून तसे दाखवणाऱ्या ,
एका बरणीत बसून मिठाच्या पाण्यात
जाऊन बसतात ,
आणि मधून मधून
परदेशातल्या बीचेस वर करतात
तसे सूर्यस्नान करतात .

अश्या प्रकृती जपणार्या आवळ्यांमध्ये
काही जुन्या विचाराचे ,
डायबिटीसचा विचार धुडकावणारे पण असतात ,
आणि मग ते
साखरेच्या सुंदर पाकात मुरून
मोरावळा बनतात,
आणि औषधी म्हणून इकडे तिकडे प्रसिद्ध होतात .

काही हरहुन्नरी आवळे ,
आले, हळद आणि आंबेहळद मंडळीत रमतात ,
आणि मोहरीच्या डाळीत , कधी कधी व्हिनेगर मध्ये
उर्वरित आयुष्य घालवतात .

अनेक देश सेवेला वाहून घेतलेले आवळे ,
आपले अख्खे आयुष्य ,
इतर चौसष्ट औषधी वनस्पतींबरोबर घलवून ,
च्यवनप्राश बनतात , आणि अमर होतात .

काही वेळा आवळे अगदी खेळकर असतात ,
आणि अगदी तुकडे तुकडे होऊन
मीठ, आणि लिंबाचा रस लोशन सारखा लावून
उन्हात बसतात .
मानवांसारखे आवळे जगात फेर आणि लव्हली नसतं ,
आणि कडक, काळपट पण चवीला ग्रेट
अशी आवळा तुकडा सुपारी बनते.

पण आवळे म्हटलं कि प्रकार आलेच.
काही तारुण्याने रसरसलेले प्रकार ,
सगळ्याचा अगदी कीस काढतात.
अमुक एक पद्धतीतच उन्हात बसायचं,
वेडे वाकडे तुकडे नाही,
वेळो वेळी लिंबाचा रस वगैरे चा रतिभ चालूच,
हळूच नाजूक हाताने वर खाली करवून घेणे,
आणि पूर्ण कोरडे वाळल्यावर
एका छानश्या काचेच्या बरणीत विराजमान होणे.

अर्थात सर्वसाधारण जनता स्टाईल आवळे पण असतात
आणि ते अगदी स्वखुशीने स्वतः
चटण्या , रसम , इत्यादी मध्ये
हिरीरीने भाग घेतात .

पण एक आवळा असा पण असतो,
कि छोट्याशा हातांमध्ये बसून ,
तिखट मिठाच्या ताटलीतल्या पुडेत
मधून मधून पडण्यात ,
आणि दुधाच्या दातांनी चावून घेण्यात
स्वतःला धंन्य समजतो,
आणि आंबट तुरट म्हणून
डोळे बारीक करून जेव्हा एखाद्याच्या ओठावर
हसू दिसतं ,
तेव्हा तर आवळा कृतकृत्य होतो....

Sunday, November 27, 2016

भजी आणि डार्विनची गोष्ट .....


फेसबुक वर एक अंगत-पंगत नावाचा ग्रुप आहे , आणि त्यातल्या एका पुण्याच्या मैत्रिणीने , शिवांगी दातारने , एके   दिवशी विविध  प्रकारच्या भजी  करायचं ठरवलं . डाळीचं पीठ भिजवलं , आणि प्राथमिक तयारी केली . बटाट्याच्या पातळ चकत्या , तिखट-मीठ-मिरच्या-कोथिंबिरीच्या घोळक्यात , अश्रूपात करणारे कांदे , हादग्याची  फुलं , विड्याची पानं ,ओव्याची पानं , आणि शेवटी, एक दोन झणझणीत मिरच्या !  

मग सर्वांनचा फोटो काढला . सर्व पदार्थाना कदाचित कळाले नसेल, कि आपला हा आयुष्यातला शेवटचा फोटो असेल

दिसायला सर्व फार छान , पण थोड्याच वेळात ह्या सर्वांचं काय होणार आहे , हे त्यांना तरी माहित असेल का , असा प्रश्न माझ्या मनात आला . हे सर्व , बीजापासून मोठे होणारे , जो वर झाडाशी निगडित आहेत ,  तो वर जिवंत असलेले प्रकार आहेत . त्यांच्या पण जगात जन्म होतात, आयुष्य असतात आणि मृत्यू होतो.


मग सुचली त्यावर एक कविता .   त्यांच्या बाजूनी जग कसे आहे , याचा एक अंदाज घेऊन .




(खालील फोटो स्वतः शिवांगी दातार ह्यांनी काढलेला आहे . त्यांच्या परवानगीने तो येथे वापरात आहे. )



कोणी अंधारातून प्रकाशाकडे झेप घेऊन ,
तडक एका टोपलीत ,
आणि मग आयुष्यातील ह्या क्षणाबद्दल कुजबुज,
आणि कुणा एका ओट्यावर विश्रांती .
पलीकडे एका वेलावर डुलणारी विड्याची पाने
अचानक ताटात ओव्याच्या पानांना बघून
आचंबित ;
ज्येष्ठ नागरिक आणि बच्चा कंपनी एकत्र ठेवले
ह्याचा अर्थ आज काहीतरी अघटित घडणार .
मग तेवढ्यात एका तसराळ्यात मलूल पडलेली हादग्याची फुले.

डार्विन च्या सिद्धांताचे चालते बोलते उदहारण .
मानवाचे स्वतःपेक्षा कमी शक्तिमान व्यक्तींवरचे वर्चस्व ...

आणि मग येते तेलपरीक्षा .

बटाटे अगदी चकत्या होऊन पडतात ,
आणि कांदे अगदी तुकडे होऊन
चक्क तिखट मिठात बसून रडतात ;
मग उगी उगी म्हणत बेसनाचे आगमन ,
आणि कांद्याला जवळ घेऊन बसणं .
आपल्या आयुष्यात काय वाढून ठेवलाय
ह्याचा विचार करत बाकीचे गुंग.

बेसनाचा गुठळ्या मुक्त , तिखटमीठ घातलेल्या ,
पाण्यात वावर,
आणि जणू काही
मोठ्याने , आयुष्याच्या शेवटी कसे वागावे ,
ह्याचे उदाहरण द्यावे ,
अशा पद्धतीने ,
बटाट्याचा कापानने दाखवलेले कृती ;
गरम तेलात , बेसनाच्या आवरणात बुडणे,
आणि रंग बदलून, शिजून,
झाऱ्याची मदत घेऊन बाहेर
आपला श्वास पकडत स्वस्थ बसणे .
कांदे लोकांची शेवटची धडपड ,
आणि बेसनाचे आवरण असून विवध
आकारात बाहेर येणे.
मोठमोठ्या लोकांचे असे होतंय
तर आपलं काय ,
असा एकीकडे डोक्यात विचार नि दुसरी कडे
बेसनात बुडवून तेलात पदार्पण ,
अशी पानाफुलांची परिस्थिती ;
रागावून, थोडेसे का होईना , पण फुलून जाणे
एवढेच जमलं .

एकीकडे एक शेलाटी हिरवी मिरची
हे सर्व बघत होती,
आणि कुणा एकीने तिलाही बेसनात बुडवून
तेलात सोडले .

काय आहे,
तरुण मंडळींची डोकी जरा लवकरच गरम होतात .

वाट बघून सर्व असह्य झाल्यावर एका एकी
ती मिरची मोठा आवाज करत फुटली,
जणू सर्वांच्या वतीने तिने नोंदवलेला निषेध .

आणि मग झाऱ्याला धरून बाहेर येताना तिने ऐकलेले
एका आईचे शब्द .
"अग जरा जपून , डोळ्यात उडेल हो !" ....

अनादी काळा पासून, भाजी-पाना-फुलांचे
आज पर्यंत चालत आलेले
केवळ त्यागाने भरलेले आयुष्य.

कोणी कधी मिरचीच्या सन्मानार्थ
पुतळा उभारलेला ऐकलंय ?
हादग्याच्या फुलांच्या सन्मानार्थ बनवलेली
बाग बघितलीये ?
बटाट्याच्या नावाचा जलतरण तलाव बघितलाय?

नाही ?
कारण हे सर्व निष्काम कर्म करतात
आणि काहीही फळाची अपेक्षा न ठेवता
आयुष्याच्या शेवटी आपली आहुती देतात .

एकेकाचे प्रारब्ध, एकेकाचे आयुष्य .
बरेच काही शिकवून जातं

Saturday, November 19, 2016

HRH Lady Bhat


People are always posting what may be called "smart answers" on facebook. One such that was posted by a friend , which intrigued me, was as below .

"Dont let anyone treat you like Upma, You are a Biryani .!"


I know Upmas, and certainly, Biryani.  One is a very conservative preparation of Cream of Wheat/Rice (Rawa), not usually  spicy, but  very delicious and nutritious .  The other , Biryani, can range from one which is very finely flavoured with spices , to something with spices that shine through the rice, overpowering the veggies contained in the preparation.

Very clearly, calling people Upma and Biryani , raises many questions.  One claims a connection with the South (of India) , and the other , an affiliation to the North (of India) ,  although Hyderabad in the South does stand out as a Biryani loyalist.

This calls for a lesson in Rice.  Unadorned Rice, called Bhat, and its personality . Observed across families, across meals, particularly in Central India, and Maharashtra.  

As for allowing anyone to call you names,  you should be honored to be called just Bhat..... 



Lady Bhaat,
Supreme Commander of Biryanees,
Protector of the Realm of Meals,
Countess of Pressure-Cookers,
Consort of Risottos,
Princess of Taats,
Defender of Pulavs,
Colonel-in-Chief of The Metkut Guards,
is actually a simple soul.
She mixes when she has to,
with heavy spicy subjects,
and vegetables
like, at the Masala Garden Parties,
as she alternates
meeting with simple and masala types.

Occasionally,
plays second fiddle to
the Dowager Milk Queen-Mother,
Commander of the Order of Kheer,
but always insists on
Almond and Pista ladies-in-waiting.

But she really comes into her own,
when faced
with a golden pouring ghee,
a spray of lemon and salt,
and the arrival of Lord Waran,
with his pickles-in-waiting.

Perhaps,
also when Deep in confabulation
with a cool Dahi ,
aided by
a sizzling show of strength
bu Mustard kadhipatta types.

Occasionally ,
as is her wont,
trying to be democratic,
and mixing with her sweet
saffron, coconut, sugar and jaggery subjects
on special royal occasions.

They say her children,
Prince Biryani and Prince Upma
next in Line ,
may rule
when she abdicates.

But they probably don't know that
A Bhat, an Ambemohore to boot,
simply never abdicates....

HRH Lady Bhat


People are always posting what may be called "smart answers" on facebook. One such that was posted by a friend , which intrigued me, was as below .

I know Upmas, and certainly, Biryani.  One is a very conservative preparation of Cream of Wheat/Rice (Rawa), not usually  spicy, but  very delicious and nutritious .  The other , Biryani, can range from one which is very finely flavoured with spices , to something with spices that shine through the rice, overpowering the veggies contained in the preparation.

Very clearly, calling people Upma and Biryani , raises many questions.  One claims a connection with the South (of India) , and the other , an affiliation to the North (of India) ,  although Hyderabad in the South does stand out as a Biryani loyalist.

This calls for a lesson in Rice.  Unadorned Rice, called Bhat, and its personality . Observed across families, across meals, particularly in Central India, and Maharashtra.  

As for allowing anyone to call you names,  you should be honored to be called just Bhat..... 



Lady Bhaat,
Supreme Commander of Biryanees,
Protector of the Realm of Meals,
Countess of Pressure-Cookers,
Consort of Risottos,
Princess of Taats,
Defender of Pulavs,
Colonel-in-Chief of The Metkut Guards,
is actually a simple soul.
She mixes when she has to,
with heavy spicy subjects,
and vegetables
like, at the Masala Garden Parties,
as she alternates
meeting with simple and masala types.

Occasionally,
plays second fiddle to
the Dowager Milk Queen-Mother,
Commander of the Order of Kheer,
but always insists on
Almond and Pista ladies-in-waiting.

But she really comes into her own,
when faced
with a golden pouring ghee,
a spray of lemon and salt,
and the arrival of Lord Waran,
with his pickles-in-waiting.

Perhaps,
also when Deep in confabulation
with a cool Dahi ,
aided by
a sizzling show of strength
bu Mustard kadhipatta types.

Occasionally ,
as is her wont,
trying to be democratic,
and mixing with her sweet
saffron, coconut, sugar and jaggery subjects
on special royal occasions.

They say her children,
Prince Biryani and Prince Upma
next in Line ,
may rule
when she abdicates.

But they probably don't know that
A Bhat, an Ambemohore to boot,
simply never abdicates....

Saturday, October 22, 2016

पोळीचा लाडू !


फेसबूक वर  "अंगत पंगत " नावाचा एक ग्रुप आहे .  त्यात महाराष्ट्राच्या स्वयंपाक व  सांस्कृतिक  परंपरांविषयी पोस्ट्स होत असतात . सणासुदीच्या आगमनानिमित्त  विवध फराळ पदार्थांची तर रेलचेल  असतेच , पण मग कधी कधी  उरलेल्या पोळ्यांमधून केलेला गूळ, खोबरं , तूप , वेलची, इ इ  घालून केलेला पोळीचा लाडू सगळ्यांना आपल्या लहानपणीच्या दिवसात घेऊन जातो, आणि कुठल्याही फराळाच्या लाडूंपेक्षा मधुरच लागतो. 

माझी मैत्रीण शर्वरी खटावकर , हिने उरलेल्या पोळ्यातून असेच स्वादिष्ट पोळीचे लाडू केले,   आणि त्यांचे एका सुंदर डिश मधले अतिशय मोहक असे पोर्ट्रेट  क्लिक करून फेसबुक वर पोस्ट केले .

मला  ६० वर्षांपूर्वी , पुण्याला सदाशिव पेठेतल्या शांताबाई गोखल्यांच्या बालकमंदिरात जाताना नेलेल्या काडीच्या डब्यातले पोळीचे लाडू आठवले.  आणि त्यांची चव हि क्षणभर रेंगाळली .  

आणि मग पोळीचे आयुष्य कसे असेल असे मनात आले. 

आणि कविता झाली ...... 

 

परातीत गेलेले बालपण ,
पिठी च्या संग घालवलेले क्षण,
लाटण्याच्या देखरेखीखाली मोठे होणे ,

आणि मग जणू काही परीक्षा :
आयुष्यातले चटके, आयुष्यातले फुलणे ,
आणि मग साजूक तुपाने
"उगी उगी , झालच हं !" म्हणत समजावणे .

​बर्गर पिझ्झा च्या योगात
तिचा वानप्रस्थाश्रम लवकर ,
आणि मग दिवसाच्या शेवटी
एका पोळीच्या डब्यात
किंवा कॅसरोल डब्यात
नशिबात काय येणार याचा विचार करत
स्वस्थ पडून राहणे.

मग एकाएकी ,
तुकडे होऊन मिक्सर मध्ये पडणे ,
तूप, गूळ, खोबरे मंडळींबरोबर हिंडणे फिरणे,
आणि गच्च मैत्रीत
लाडू म्हणून
शर्वरी आणि आजोबांच्या कौतुकात
उर्वरित आयुष्य अनुभवणे.

कसं असतं ,
लहानपणापासून शेवटपर्यंत
लहान थोरांच्या साठी आयुष्य वेचणारे
फार कमी दिसतात,
आणि पोळी तर तिच्या वानप्रस्थाश्रमात
स्वतःचे तुकडे तुकडे करून
सर्वांना आनंद देऊन
अमर होते .....

Monday, October 3, 2016

What a Good Earth !


My friend Amit Amembal, maintains a veritable garden in his balcony , and often posts photographs of brilliant blossoms and flowers and cactus arrangements . He recently posted this photograph .

"What is so special?" you may ask .   

What is special is that we are now celebrating the festival of  Navratri .  One of the older rituals associated with this festival is the sowing of "Navdhanya" or nine pulses on the first day , and celebrating their  sprouting  every day , as the different shoots come out .   The Navdhanyas are also associated with worshipping the nine planets , with each grain associated with a particular planet.

This photograph is a very evocative image of growth , diversity , and nurturing.

And clearly , has a message ....


 
Fluttering baby greens
umbilically
connected to Mother Earth,
imbibing every
nutritious, virtuous, kind gene,
the ability to co-exist
with green children of other mothers,
all powered
by a brilliant morning sun.

When will we learn ?